Tradycyjne leczenie mięśniaków macicy

W ramach leczenia mięśniaków macicy stosuje się zarówno metody zachowawcze jak również zabiegowe. Leczenie farmakologiczne wiąże się z podawanie leków hormonalnie czynnych – są to głownie analogi gonadoliberyn. W dalszej kolejności stosowane są m.in selektywne modulatory receptorów estrogenowego i progesteronowego, antagoniści progesteronu, androgeny, czyste antyestrogeny oraz inhibitory aromatazy. Najnowszym preparatem jest octan uliprestylu - syntetyczny modulator receptora progesteronowego, zarejestrowany do przedoperacyjnego leczenia mięsniaków macicy. Podawany przez trzy miesiące przed zabiegiem, ma na celu zmniejszenie objętości mięsniaków przed ich usunięciem. 

Do metod zabiegowych zaliczamy, leczenie chirurgiczne oraz metody małoinwazyjne, w tym embolizacja, leczenie skupioną wiązką ultradźwięków (HIFU, FUS), ablacja lub kriomioliza. Do najczęściej stosowanych metody chirurgicznych należy histerektomia , czyli usunięcie macicy. W zależności od rozległości zabiegu wyróżniamy histerektomię częściową (usunięcie trzonu) całkowitą, całkowitą z usunięciem jajników i jajowodów, a w przypadku występowania zmian nowotworowych zabieg radykalny. Wykonanie histerektomii wiąże się na ogół z zaprzestaniem miesiączkowania z powodu braku błony śluzowej macicy, która jest zlokalizowana w trzonie macicy. W przypadku równoczesnego usunięcia jajników, u kobiet przed menopauzą powstaje stan chirurgicznie wywołanej menopauzy z typowymi dla menopauzy objawami.

EmbolizacjaHIFU

Po lewej stronie aparat angiograficzny przy pomocy którego wykonywane są zabiegi embolizacji mięśniaków macicy. Po stronie prawej aparat rezonansu magnetycznego z opcją leczenia skupioną wiązką ultradźwięków.  

Do metod oszczędzających należy operacja wyłuszczenia mięśniaków. Miomektomia (wyłuszczenie mięśniaków) jest operacją mającą na celu usunięcie samych mięśniaków i zachowanie macicy - stanowi alternatywną metodę operacyjną w stosunku do histerektomii. Celem miomektomii jest zachowanie zdolności rozrodczych kobiety i jednoczesne złagodzenie takich dolegliwości, jak obfite miesiączki, bóle czy objawy uciskowe. Mięśniaki, których wielkość przekracza 6 cm, uważa się zwykle za zbyt duże, aby można je było operować metodą laparoskopową. Po wyłuszczeniu mięśniaków (miomektomii) do ponownego ich powstawania dochodzi nawet w 27% przypadków w ciągu 10 lat od zabiegu. Tradycyjne zabiegi mogą być wykonywane podczas laparotomii (poprzez otwarcie jamy brzusznej), laparoskopii (wprowadzenie do jamy brzusznej przez niewielkie nacięcia toru wizyjnego i narzędzi) lub drogą przez pochwową. Końcówka XX wieku przyniosła nową małoinwazyjną metodę leczenia mięśniaków macicy –embolizację tętnic macicznych(ang. UAE – Uterine Artery Embolization). W latach 80 tych podczas embolizacji tętnic macicznych w leczeniu krwotoków z narządu rodnego zauważono, że po zabiegu oprócz zatrzymania krwawienia dochodzi również do znacznego zmniejszenia objętości mięśniaków. Po raz pierwszy zostało to opisane w 1987r. Z kolei pierwsza publikacja na temat leczenia mięśniaków na drodze embolizacji tętnic macicznych ukazała się w 1994r. we Francji. Wielką zaletą tych zabiegów jest ich mała inwazyjność ,wysoka skuteczność brak ingerencji chirurgicznej co za tym idzie zachowanie macicy. Stąd rosnące zainteresowanie kobiet tą metodą leczenia. Wiele pozytywnych elementów złożyło się na sukces tej metody. UAE jest dzisiaj jedną z najczęściej stosowanych małoinwazyjnych metod leczenia mięśniaków macicy. Szacuje się, że aż u 95% kobiet ze stwierdzonymi w badaniach obrazowych objawowymi mięśniakami macicy istnieje techniczna możliwość wykonania zabiegu embolizacji. Do zabiegu embolizacji kwalifikowane są miesiączkujące kobiety z rozpoznanymi objawowymi mięśniakami – bez względu na ich wymiary i liczbę. Jednak średnica i położenie mięśniaka pozwalają na oszacowanie zagrożenia i przewidywanych skutków.

Pracownia angiograficzna

Pracownia angioraficzna. Miejsce, w którym wykonywane są zabiegi embolizacji mięśniaków macicy. 

Dlaczego dokonuje się histerektomii?

Mięśniaki macicy są zdecydowanie najczęstszą przyczyną usunięcia macicy. W Stanach Zjednoczonych – w ciągu roku wykonuje się 600 tysięcy operacji histerektomii, z czego az 250 tysięcy dotyczy pacjentek z mięśniakami. W przypadku gdy chore ze względu na ilość, wielkość lub położenie mięśniaków nie kwalifikują się do leczenia oszczedzającego (miomektomii) zaleca się wykonanie histerektomii, często nie informując chorej o metodach małoinwazyjnych. Większość operacji histerektomii jest wykonywanych przez powłoki jamy brzusznej ze względu na to, że guzy mogą osiągać znaczne rozmiary.

Kolejnym częstym powodem usuwania narządu rodnego jest adenomiosa (tworzenie się błony śluzowej macicy (endometrium) głęboko w błonie mięśniowej). Adeniomiosa może powodować zaburzenie krwawienia miesiączkowego, które najczęściej objawiają się obfitymi lub przedłuzającymi się krwawieniami. Kolejnym elemnetem jest ból w okolicy podbrzusza, występujący albo cyklicznie przed miesiączką, albo jako ból stały przed menstruacją zmieniający się w ból napadowy. Inne, rzadziej występujące objawy to nieprzyjemny dyskomfort i ból podczas stosunku płciowego, bolesne oddawanie moczu okresowo podbarwionego krwią, bolesne oddawanie stolca połączone z okresowym krwawieniem z odbytu.

W przypadku gdy mamy do czynienia ze zmianą złośliwą operacja radykalna, w postaci usunięcia macicy, często również elementów sąsiadujących jest koniecznością.

Czy naprawdę potrzebujesz histerektomii?

Histerektomia

Kobiety ze zdiagnozowanymi mięśniakami, którym lekarze zalecili histerektomię bez omówienia mniej inwazyjnych metod leczenia tych łagodnych guzów, powinny zasięgnąć dodatkowej opinii. Usunięcie macicy to bardzo poważny zabieg chirurgiczny, który oznacza długi pobyt w szpitalu i okres rekonwalescencji. Operacja ta wiąże się także z 30% ryzykiem wystąpienia komplikacji oraz na zawsze pozbawia kobiety płodności. Aż 40%  przeprowadzanych histerektomii, wykonuje się w celu leczenia mięśniaków – część z nich jest niepotrzebna. Warto pamiętać, że guzy te nie posiadają złośliwego charakteru, dlatego nie trzeba się spieszyć z ich wycinaniem i warto rozważyć różne opcje leczenia.

Rodzaje histerektomii

Wyróżniamy dwa główne rodzaje histerektomii: całkowitą, kiedy zostaje usunięta cała macica, oraz częściową, podczas której zostawia się szyjkę macicy. Usunięcie jajników wraz z jajowodami jest osobną decyzją, która zostaje podjęta przez pacjentkę i lekarza przed operacją. Wyodrębnia się także histerektomię radykalną, czyli całkowite usunięcie narządu wraz ze wszystkimi tkankami sąsiednimi, górną częścią pochwy oraz węzłami chłonnymi.

Po operacji pacjentka przestaje miesiączkować, czego powodem jest brak błony śluzowej obecnej w macicy. W przypadku, kiedy podczas zabiegu zostają usunięte także jajniki, kobieta znajduje się w stanie chirurgicznie wywołanej menopauzy, powodującej typowe objawy okresu przekwitania.

Histerektomia to poważna operacja, dlatego może powodować powikłania. Najczęściej zdarzają się:

  • obfite/masywne krwawienie podczas operacji
  • krwiak pojawiający się w powłokach skórnych
  • trudności z gojeniem rany
  • uszkodzenie pęcherza moczowego, moczowodu lub jelita
  • przetoka pęcherzowo-pochwowa
  • zapalenie płuc
  • niedrożność jelit

Skutki uboczne oraz doznania seksualne po operacji

Do najczęściej występujących skutków ubocznych po histerektomii należy utrata przyjemności ze stosunków seksualnych lub obniżenie popędu płciowego. Efekty te występują z różnych powodów i czasami są jedynie tymczasowe. Mogą występować na skutek znacznych zmian w organizmie i ustąpić po zagojeniu się ran. Obniżenie poziomu hormonów, które występuje po usunięciu jajników, powoduje zmniejszenie nawilżenia i tym samym ogranicza satysfakcję ze stosunków. Wiele pacjentek odczuwa także brak popędu ze względu na psychologiczne obawy dotyczące utraty ich kobiecości.