Mięśniaki macicy

Co powinnaś wiedzieć?

Mięśniaki są najczęściej występującymi łagodnymi guzami, które rozwijają się w ścianie macicy. Nazywa się je także włókniakami, natomiast histologicznie są to guzy gładkokomórkowe (łac. leiomyoma). Należą do najczęstszych nowotworów niezłośliwych. Ryzyko ewolucji guza w zmianę złośliwą – mięsaka gładkokomórkowego (łac. leiomyosarcoma) jest niewielkie, szacuje się je na zaledwie 0,1-0,8%. Chociaż określono pewne czynniki mające wpływ na ich występowanie, etiologia pozostaje nadal nieznana. Zbudowane są z mięśni gładkich, identycznych z tymi, które budują ścianę macicy. Przybierają postać guzów, mogą występować pojedynczo, ale z reguły występują w skupiskach po kilka-kilkanaście. Wielkość tych łagodnych guzów waha się od małych, osiągających zaledwie kilka milimetrów, po duże, które przekraczają nawet 20 cm, wypełniając znaczną część jamy brzusznej. Przeważająca większość ma po kilka cm średnicy. Guzy te mogą pojawić się w każdym wieku, lecz najczęsciej diagnozowane są pomiędzy 35 a 50 rokiem życia. W większości przypadków występuje więcej niż jedna zmiana. Mięsniaki unaczynione są przez tętnice maciczne, bardzo rzadko zdarza się, że są zaoptrywane przez inne tętnice, jak np tętnica jajnikowa. Mięśniaki wywołują różne objawy, w zależności od ich liczby oraz lokalizacji. Co piata pacjentka z mięśniakami uskarża się na objawy towarzyszące takie jak ból i dyskomfort odczuwany w obrębie miednicy mniejszej, obfite lub przedłużające się krwawienia, bolesne miesiączki, zaburzenia płodności i poronienia. Czasami mięśniak ze względu na efekt masy może uciskać narządy sąsiednie, jak pęcherz moczowy prowadząć do częstomoczu, nietrzymania moczu lub niemożności jego oddania. Dzieli się je ze względu na ich umiejscowienie: na śródścienne, podśluzówkowe oraz podsurowicówkowe.  Najczęściej występują w trzonie narządu rodnego.

Guzy śródścienne

Mięsniaki macicy

Znajdują się w ścianie macicy i są najczęstszym typem mięśniaków. Powodują powiększenie narządu i mogą odpowiadać za ból oraz uczucie ciężkości w obrębie miednicy, a czasami mogą także powodować nieprawidłowe (obwite, przedłużające się)  krwawienia miesiączkowe, bóle pleców oraz uczucie pełności w dole brzucha. Operacyjnie można je usunąć poprzez otwarcie powłok brzusznych (laparotomia) lub, w wybranych przypadkach, laparoskopowo.  W przypadku mięśniaków, które kwalifikują pacjentkę do usunięcia trzonu macicy, należy rozważyć możliwość wykonania embolizacji tętnic macicznych.


Guzy podśluzówkowe

Znajdują się pod błoną śluzową i modelują ją. Mogą powodować obfite krwawienia, przedłużające się miesiączki oraz plamienia międzymiesiączkowe, przyczyniając się tym samym do anemii. Niewielkie guzy tego typu można usuwać (wyłuszczać) histeroskopowo, wprowadzając przezpochwowo do jamy macicy - endoskop.  

Guzy podsurowicówkowe

Znajdują się pod błoną surowiczą i modelują zewnętrzny obrys macicy. Mają niewielki wpływ na przebieg okresu, ale mogą powodować ból krzyża, promieniujący do nóg, a także uczucie pełności w pęcherzu oraz zaparcia. Guz ten może się także rozrastać na „łodydze/szypule”, w takim wypadku nazywa się go „uszypułowanym”. 


Jakie są objawy?

W zależności od rozmiaru, lokalizacji oraz liczby guzów objawy mogą być różne:

  • Bóle podbrzusza
  • Uczucie pełności/ciężkości w miednicy
  • Nadmierne krwawienia (skrzepy), w tym przedłużające się miesiączki lub plamienia międzymiesiączkowe, które mogą prowadzać do anemii.
  • Ucisk na pęcherz moczowy prowadzący do częstego oddawania moczu lub uczucia parcia na mocz
  • Ucisk jelit prowadzący do zaparć i wzdęć.
  • Ucisk na część krzyżowa kęgosłupa
  • Niepłodność

Większość guzów tego typu nie powoduje objawów, jedynie u 20% pacjentek wymagają one leczenia z powodu uporczywych dolegliwości. Mięśniaki, ktore nie dają objawów, należy regularnie kontrolować, aby móc ocenić tempo ich wzrostu i ewentualnie w odpowiednim czasie zareagować.  


Kto może je mieć?

Mięśniaki występują aż u 40% kobiet, które przekroczyły 35 rok życia. Grupą etniczną, u ktorej naczęściej występują są Afroamerykanki. Badania wykazały, że istnieje związek pomiędzy guzami tego typu a produkcją estrogenu, progesteron może także mieć wpływ na ich rozwój. Mogą zwiększać się podczas ciąży, kiedy poziom estrogenu jest bardzo wysoki oraz kurczyć się po porodzie oraz po menopauzie. Czasem całkiem znikają w okresie przekwitania, kiedy poziom hormonu znacznie spada. Wykryto, że guzy występują częściej u kobiet z nadwagą. Bezpośrednie przyczyny ich powstawania nie są w pełni znane.

W jaki sposób się zbadać?

Powszechnie dostępnym badaniem, które może wykryć i ocenić wielkość guzów, jest przezpochwowe USG, wykonywane w każdym gabinecie ginekologicznym. W celu zakwalifikowania pacjentki do embolizacji wykorzystuje się rezonans magnetyczny - metoda diagnostyczna, na chwilę obecną najdokładniejsza.

 

1. Mięsień prosty brzucha

2. Spojenie łonowe

3. Pęcherz moczowy 

4. Cewka moczowa

5.Macica

6. Endometrium

7. Pochwa 

8. Odbytnica

9. Kość krzyżowa

MR miednicy

Leczenie łagodnych guzów

Kobiety, u których zostały zdiagnozowane mięśniaki powinny pamiętać, że istnieje wiele metod ich leczenia, a usuwanie narządu rodnego jest ostatecznością. W razie, kiedy lekarz zalecił histerektomię, pacjentka powinna postarać się o dodatkową opinię, by być świadomą wszystkich dostępnych opcji. Większość kobiet z objawami tego typu guzów kwalifikuje się do embolizacji tętnic macicznych. Warto skonsultować się z lekarzem, który przedstawi wszystkie, również mało inwazyjne metody leczenia i pomoże w odpowiednim wyborze.

Według wytycznych Kanadyjskiego Towarzystwa Ginekologii i Położnictwa, kandydatką do zabiegu embolizacji może być każda pacjentka z objawowymi mięśniakami, gdzie korzyści w postaci ustąpienie objawów po zabiegu przewyższają ryzyko komplikacji, u której nie stwierdza się przeciwskazań do wykonania zabiegu.

Należy zwrócić uwagę, że embolizacja mięśniaków macicy jako zabieg małoinwazyjny niesie ze sobą znikomą ilość poważnych powikłań, stąd korzyści w większości przypadków przewyższają ryzyko.  

Embolizacja tętnic macicznych - małoinwazyjna, niechirurgiczna metoda leczenia

Skutecznym, a przy tym mało inwazyjnym sposobem leczenia nowotworów łagodnych jest Embolizacja Tętnic Macicznych (UAE). Jest to procedura wewnątrznaczyniowa, wykonywana z dostępu przez układ tętniczy. Ponieważ jest zabiegiem niechirurgicznym, nie wymaga zastosowania znieczulenia ogólnego. Dla komfortu pacjenkti zabieg może być wykonany w znieczulenie zewnątrzoponowym (chora jest świadoma, nie odczuwa jedynie ewentualnego bólu)

Dowiedz się więcej o o 10 największych zaletach embolizacji.

Podczas zabiegu radiolog zabiegowy wykonuje dwumilimetrowe nacięcie na skórze w okolicy pachwiny, a następnie wprowadza do układu naczyniowego cienki cewnik. Dzięki fluroroskopii generowany jest obraz w czasie rzeczywistym, który umożliwia lekarzowi identyfikację tętnic macicznych po obu stronach narządu. U większości kobiet to właśnie one dostarczają krew do guzów. Kolejnym krokiem jest podanie partykuł (małych cząsteczek o wielkości ziaren piasku) do tętnic. Blokują one napływ krwi do guzów, co powoduje ich obumieranie i zmniejszenie objętości. Przewidziany czas regeneracji po zabiegu wynosi zaledwie dobę i ma na celu kontrolę ewentualnego wystąpienia bólu. Większość pacjentek może powrócić do lekkiej aktywności i pracy już w przeciągu tygodnia. Wkrótce po zabiegu powinna nastąpić redukcja nieprawidłowych krwawień. Guzy kurczą się stopniowo – 30-50% w ciągu pierwszych trzech miesięcy, aż do 60-80% w ciągu sześciu/dwunastu miesięcy. Część zmian nowotworowych może ulec całkowitej redukcji.

Mięsniaki macicy przed i po embolizacji


Opcja operacji

Guzy tego typu mogą być także leczone za pomocą metod chirurgicznych, w tym poprzez wycięcie całego narządu rodnego lub samych guzów. Zarówno histerektomia, jak i miomektomia to zabiegi chirurgiczne, które wymuszają co najmniej czterodniowy pobyt w szpitalu oraz sześciotygodniowy okres rekonwalescencji. Wycięcie guzów pozwala na utrzymanie płodności pacjentki, jednak niesie ze sobą ryzyko nawrotów. Często zmian w narządzie jest tak wiele, że niemożliwe jest ich usunięcie podczas jednego zabiegu. Istnieje także szansa przeoczenia małych guzów, które dopiero rosną. Pod tym względem embolizacja jest skuteczniejsza, ponieważ leczy wszystkie guzy, niezależnie od ich wielkości i etapu wzrostu.