Mięśniaki macicy

Co powinnaś wiedzieć?

Najczęściej występującymi łagodnymi guzami, które rozwijają się w ścianie macicy, są mięśniaki. Nazywa się je także włókniakami, natomiast histologicznie są to guzy gładkokomórkowe (łac. leiomyoma). Należą do najczęstszych nowotworów niezłośliwych. Ryzyko ewolucji guza w odmianę złośliwą – mięsaka gładkokomórkowego (łac. leiomyosarcoma) jest niewielkie, szacuje się je na zaledwie 0,1-0,8%. Wielkość tych łagodnych guzów waha się od małych, osiągających zaledwie kilka milimetrów, po duże, które przekraczają nawet 30 cm, wypełniając znaczną część jamy brzusznej. Ich średni rozmiar to 10-12 cm w średnicy. Guzy te mogą pojawić się u kobiet w każdym wieku, lecz najpowszechniejsze są u osób pomiędzy 35 a 50 rokiem życia. W większości przypadków występuje więcej niż jedna zmiana nowotworowa. W prawie każdym wypadku są one unaczynione przez tętnice maciczne, bardzo rzadko zdarza się, że głównym naczyniem zaopatrującym jest tętnica jajnikowa. Mięśniaki wywołują różne objawy, w zależności od ich liczby oraz miejsca lokalizacji. Dzieli się je ze względu na ich umiejscowienie na śródścienne, podśluzówkowe oraz podsurowicze. Najczęściej występują w trzonie narządu rodnego.

Guzy śródścienne

Mięsniaki macicy

Znajdują się w ścianie macicy i są najczęstszym typem nowotworów łagodnych tego typu. Powodują powiększenie narządu i mogą odpowiadać za ból oraz uczucie ciężkości w obrębie miednicy, a także ciężkie krwawienia miesiączkowe, bóle pleców oraz uczucie pełności w dole brzucha. Operacyjnie usuwa się je poprzez otwarcie powłok brzusznych. W niektórych przypadkach możliwe jest zastosowanie laparoskopii.


Guzy podśluzówkowe

Znajdują się pod błoną śluzową i modelują ją. Mogą powodować duże krwawienia, przedłużające się miesiączki oraz plamienia międzymiesiączkowe, przyczyniając się czasem do ciężkiej anemii. Niewielkie guzy tego typu można usuwać (wyłuszczać) histeroskopowo, wprowadzając poprzez pochwę oraz szyjkę endoskop. W przypadku większych nowotworów, które kwalifikują pacjentkę do usunięcia trzonu narządu rodnego, należy rozważyć embolizację tętnic macicznych.

 
Guzy podsurowicze

Znajdują się pod błoną surowiczą i modelują zewnętrzny obrys macicy. Mają niewielki wpływ na przebieg okresu, ale mogą powodować ból krzyża, promieniujący aż do nóg, a także uczucie pełności w pęcherzu oraz zaparcia. Guz ten może się także rozrastać na „łodydze”, w takim wypadku nazywa się go „uszypułowanym”. W razie skręcenia „łodygi” można odczuwać ostry ból w podbrzuszu.


Jakie są objawy?

W zależności od rozmiaru, lokalizacji oraz liczby guzów objawy mogą być różne:

  • Bóle podbrzusza
  • Uczucie pełności/ciężkości w miednicy
  • Nadmierne krwawienia (skrzepy), w tym przedłużające się miesiączki lub plamienia międzymiesiączkowe, które mogą prowadzać do anemii.
  • Ucisk na pęcherz moczowy prowadzący do częstego oddawania moczu lub uczucia parcia na mocz
  • Ucisk jelit prowadzący do zaparć i wzdęć.
  • Ucisk na część krzyżowa kęgosłupa
  • Niepłodność

Większość guzów tego typu nie powoduje objawów, jedynie u 20% pacjentek wymagają one leczenia z powodu uporczywych dolegliwości. W czasie, kiedy nowotwór dopiero rośnie, może powodować łagodne objawy – nie wolno w takim przypadku bagatelizować problemu, ponieważ należy regularnie kontrolować jego rozmiar i tempo wzrostu. Pozwala to na rozważenie potrzeby leczenia guzów w przypadku, gdy będą powiększały się zbyt szybko.


Kto może je mieć?

Łagodne mięśniaki występują aż u 40% kobiet, które przekroczyły 35 rok życia. Najbardziej na nie narażonymi są Afroamerykanki. Badania wykazały, że istnieje związek pomiędzy guzami tego typu a produkcją estrogenu, progesteron może także mieć wpływ na ich rozwój. Mogą zwiększać się podczas ciąży, kiedy poziom estrogenu jest bardzo wysoki oraz kurczyć się po porodzie oraz po menopauzie. Czasem całkiem znikają w okresie przekwitania, kiedy poziom hormonu znacznie spada. Wykryto, że guzy występują częściej u kobiet z nadwagą. Bezpośrednie przyczyny ich powstawania nie są w pełni znane.

W jaki sposób się zbadać?

Powszechnie dostępnym badaniem, które może wykryć i ocenić wielkość guzów, jest przezpochwowe USG, wykonywane w każdym gabinecie ginekologicznym. W celu zakwalifikowania pacjentki do embolizacji wykorzystuje się rezonans magnetyczny, który pozwala na wyjątkowo dokładne badania.

Leczenie łagodnych guzów

Kobiety, u których zostały zdiagnozowane mięśniaki powinny pamiętać, że istnieje wiele metod ich leczenia, a usuwanie narządu rodnego jest tylko ostatecznością. W razie, kiedy lekarz zalecił histerektomię, pacjentka powinna postarać się o dodatkową opinię, by być świadomą wszystkich dostępnych opcji. Większość kobiet z objawami tego typu guzów kwalifikuje się do embolizacji tętnic macicznych. Warto skonsultować się z lekarzem, który przedstawi wszystkie, również mało inwazyjne metody leczenia i pomoże w odpowiednim wyborze.


Embolizacja tętnic leczeniem niechirurgicznym

Skutecznym, a przy tym mało inwazyjnym sposobem leczenia nowotworów łagodnych jest Embolizacja Tętnic Macicznych (UAE). Jest to procedura wewnątrznaczyniowa, wykonywana przez układ tętniczy. Ponieważ jest zabiegiem niechirurgicznym, nie wymaga zastosowania znieczulenia ogólnego – jedynie miejscowego wraz z dożylnymi lekami przeciwbólowymi.

Dowiedz się więcej o o 10 największych zaletach embolizacji.

Podczas zabiegu radiolog wykonuje dwumilimetrowe nacięcie na skórze w okolicy pachwiny, a następnie wprowadza do układu naczyniowego cienki cewnik. Dzięki fluroroskopii generowany jest obraz w czasie rzeczywistym, który umożliwia lekarzowi identyfikację tętnic po obu stronach narządu. U większości kobiet to właśnie one dostarczają krew do guzów. Kolejnym krokiem jest podanie partykuł (małych cząsteczek o wielkości ziaren piasku) do tętnic. Blokują one napływ krwi do guzów, co powoduje ich obumieranie i zmniejszenie objętości. Przewidziany czas regeneracji po zabiegu wynosi zaledwie dobę i ma na celu kontrolę ewentualnego wystąpienia bólu. Większość pacjentek może powrócić do lekkiej aktywności i pracy już w przeciągu tygodnia. Wkrótce po zabiegu powinna nastąpić redukcja nieprawidłowych krwawień. Guzy kurczą się stopniowo – 30-50% w ciągu pierwszych trzech miesięcy, aż do 60-80% w ciągu sześciu miesięcy. Część zmian nowotworowych może ulec całkowitej redukcji.

Mięsniaki macicy przed i po embolizacji


Opcja operacji

Guzy tego typu mogą być także leczone za pomocą operacji, w tym poprzez wycięcie całego narządu rodnego lub wyłącznie guzów. Zarówno histerektomia, jak i miomektomia to zabiegi chirurgiczne, które wymuszają co najmniej czterodniowy pobyt w szpitalu oraz sześciotygodniowy okres rekonwalescencji. Wycięcie guzów pozwala na utrzymanie płodności pacjentki, jednak niesie ze sobą ryzyko nawrotów. Często zmian w narządzie jest tak wiele, że niemożliwe jest ich usunięcie podczas jednego zabiegu. Istnieje także szansa przeoczenia małych guzów, które dopiero rosną. Pod tym względem embolizacja jest skuteczniejsza, ponieważ leczy wszystkie guzy, niezależnie od ich wielkości i etapu wzrostu.